CAN CHI: Đầy đủ kiến thức cơ bản về 10 Thiên Can và 12 Địa Chi

Đây vốn là những đơn vị rất quen thuộc và gần gũi đối với người dân Á Đông, thường được sử dụng trong việc tính hệ thống lịch pháp cũng như các ngành học thuật khác.
 

Thập Thiên Can (tức 10 Thiên Can) gồm có: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý

• Giáp: Có nghĩa là mở, ý chỉ dấu hiệu vạn vật được tách ra, bắt nguồn sự sống.
• Ất: Có nghĩa là kéo, ý chỉ quá trình vạn vật bắt đầu quá trình nhú mầm, sinh trưởng
• Bính: Có nghĩa là sự đột ngột, khi vạn vật bắt đầu lộ ra trên mặt đất
• Đinh: Có nghĩa là mạnh mẽ, khi vạn vật bước vào quá trình phát triển mạnh mẽ
• Mậu: Có nghĩa là rậm rạp, tức chỉ giai đoạn vạn vật bắt đầu xanh tốt
• Kỷ: Có nghĩa là ghi nhớ, chỉ giai đoạn vạn vật bắt đầu thành hình để phân biệt được.
• Canh: Có nghĩa là chắc lại, khi vạn vật bắt đầu kết quả.
• Tân: Có nghĩa là mới, vạn vật bước vào thời kỳ thu hoạch.
• Nhâm: Có nghĩa là gánh vác, ý chỉ dương khí có tác dụng nuôi dưỡng vạn vật.
• Quý: Có nghĩa là đo, chỉ sự vật khi đã có thể đo lường được.

• Giáp hợp Kỷ, khắc Canh
• Ất hợp Canh, khắc Tân
• Bính hợp Tân, khắc Nhâm
• Đinh hợp Nhâm, khắc Quý
• Mậu hợp Quý, khắc Giáp
• Kỷ hợp Giáp, khắc Ất
• Canh hợp Ất, khắc Bính
• Tân hợp Bính, khắc Đinh
• Nhâm hợp Đinh, khắc Mậu
• Quý hợp Mậu, khắc Kỷ

1.2 Thập nhị Địa chi

Ý nghĩa 12 Địa chi:

Bạn đang xem: CAN CHI: Đầy đủ kiến thức cơ bản về 10 Thiên Can và 12 Địa Chi

• Tý: Là nuôi dưỡng, tu bổ, tức vạn vật bắt đầu nảy nở nhờ có dương khí.
• Sửu: Là kết lại, khi các mầm non tiếp tục quá trình lớn lên.
• Dần: Là sự thay đổi, dẫn dắt, khi các mầm non bắt đầu vươn lên khỏi mặt đất.
• Mão: Là đội, khi tất cả vạn vật đã nứt khỏi mặt đất để vươn lên.
• Thìn: Là chấn động, chỉ quá trình phát triển của vạn vật sau khi trải qua biến động.
• Tị: Là bắt đầu, khi vạn vật đã có sự khởi đầu.
• Ngọ: Là tỏa ra, khi vạn vậy đã bắt đầu mọc cành lá.
• Mùi: Là ám muội, khi khí âm bắt đầu xuất hiện, khiến vạn vật có chiều hướng phát triển yếu đi.
• Thân: Là thân thể, khi vạn vật đều đã trưởng thành.
• Dậu: Là sự già cỗi, khi vạn vật đã già đi.
• Tuất: Là diệt, tức chỉ đến một thời điểm nào đó, vạt vật sẽ đều suy yếu và diệt vong.
• Hợi: Là hạt, khi vạn vật lại quay trở về hình hài hạt cứng.

Quan hệ giữa 12 Địa chi gồm:

• Quan hệ Tam Hợp (Tốt): Thân – Tý – Thìn, Dần – Ngọ – Tuất, Tị – Sửu – Dậu, Hợi – Mão – Mùi.

• Quan hệ Lục Hợp (Nhị hợp – Tốt): Tý Sửu, Dần Hợi, Mão Tuất, Thìn Dậu, Tị Thân, Ngọ Mùi.

• Quan hệ Tứ hành xung (Xấu): Tý – Ngọ – Mão – Dậu, Dần – Thân – Tị – Hợi, Thìn – Tuất – Sửu – Mùi. Trong đó có các cặp Tương xung (còn gọi là Lục Xung, rất xung, Xấu): Tý xung Ngọ, Sửu xung Mùi, Dần xung Thân, Mão xung Dậu, Thìn xung Tuất, Tị xung Hợi.

• Quan hệ Tương Hại (Xấu): Tý – Mùi, Sửu – Ngọ, Dần – Tị, Mão – Thìn, Thân – Hợi, Dậu – Tuất.

• Quan hệ Tương Phá (Xấu): Tý – Dậu, Mão – Ngọ, Sửu – Thìn, Thân – Tị, Mùi – Tuất.

• Quan hệ Tương hình (Xấu): Dần, Tị, Thân – Hình hại vô ơn; Sửu, Mùi, Tuất – Hình hại đặc quyền; Tý, Mão – Hình hại vô lễ.

• Quan hệ Tự hình (Xấu): Thìn – Thìn, Dậu – Dậu, Ngọ – Ngọ, Hợi – Hợi.

2. Cơ sở hình thành Can, Chi

Cuốn Sử kí Luật Thư có ghi chép lại ý nghĩa cũng như nguyên lý hoạt động mà người ta cho rằng 10 Thiên Can và 12 Địa Chi từ đó được hình thành và lưu hành.

Chi tiết xem tại bài viết:

Cơ sở hình thành Thiên Can Địa Chi
Thiên Can và Địa Chi là một trong những kiến thức tử vi được truyền lại từ bao đời nay, là cơ sở của nhiều luận giải số mệnh quan trọng.

Thiên Can và Địa Chi còn đại diện cho các bộ phận cơ thể người và các nghề nghiệp khác nhau:

Phối can chi đầy đủ vào 12 cung tử vi trên Thiên bàn

Nếu biết cách phối Can, Chi, Ngũ hành và Phương vị vào 12 cung tử vi, ta có thể ghi nhớ một cách nhanh chóng, không cần phải tốn thời gian tra cứu hoặc ghi nhớ máy móc, dễ xảy ra nhầm lẫn.

Giáp = 4, Ất = 5, Bính = 6, Đinh = 7, Mậu = 8, Kỷ = 9, Canh = 0, Tân = 1, Nhâm = 2, Quý = 3.

Cung khởi đầu của các năm từ 1900 đến 1999 là Tý

Cung khởi đầu của các năm từ 2000 đến 2099 là Thìn

Nếu 2 chữ số cuối cùng của năm lớn hơn bội số của 12 thì ta đếm thuận, còn nếu 2 chữ số cuối cùng của năm nhỏ hơn bội số của 12 thì ta đếm nghịch.

Mệnh Ngũ hành = Can + Chi, trong đó, giá trị của Can được quy đổi tương ứng như sau:

Tý, Sửu, Ngọ, Mùi = 0

Để biết chi tiết về cách nhẩm mệnh Ngũ hành, xem tại bài viết:

Can, Chi, Ngũ hành: Lý giải chi tiết về sự kết hợp can, chi
Khái niệm can, chi ngũ hành khá phổ biến và quen thuộc, tuy nhiên không phải ai cũng hiểu quy luật kết hợp can, chi để tạo ra Lục thập hoa giáp.