Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm: Quản được cái miệng, đời ắt hanh thông

Cổ nhân có câu: “Rượu nhạt uống mãi cũng say, người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm” ý nói cái gì cũng chỉ nên vừa đủ. Vì ngay cả rượu nhạt bị cho là không ngon nhưng cứ thế uống từng chút một thì lúc sau cũng đã say mềm. Còn người khôn thì nói quá nhiều nên lời nói mất đi trọng lượng.

1. Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm

Nói năng tưởng là chuyện dễ nhất, nhưng cuối cùng lại là chuyện khó nhất. Mở miệng ra là có thể nói chuyện, thế nhưng không phải lời nào nói ra cũng là lời khôn ngoan.

Bạn đang xem: Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm: Quản được cái miệng, đời ắt hanh thông

Nhiều người hiểu biết sâu rộng, đọc nhiều sách, nên muốn tỏ ra rằng mình giỏi nên đi đâu cũng nói, cũng khuyên nhủ, cũng chia sẻ, góp ý,… Họ cứ ngỡ rằng mình khôn nhưng hóa ra là dại.

Ví dụ như một người nào đó được xem là chuyên gia trong một lĩnh vực, dường như phát ngôn nào của họ cũng có vẻ có lý. Thế nhưng, khi họ nói quá nhiều, các thông tin bắt đầu có tính mâu thuẫn, đối chọi nhau, người nghe từ tin tưởng dần dần lại cảm thấy hoài nghi, uy tín của họ cũng vì thế mà giảm dần.

Người xưa đã nói: “Họa từ miệng mà ra” vì mọi thông tin đưa ra chỉ có tính tương đối, trong khi những gì mình nói chỉ là góc nhìn một chiều. Nói nhiều, nói dai lại dễ thành nói dại, vô tình rước họa vào thân mà không hay biết.

Chuyện kể lại rằng, câu học trò tên Tử Cầm có lần hỏi Mặc Tử: “Nhiều lời và ít lời, cái nào mới là tốt hơn?”.

Mặc Tử ôn tồn đáp: “Con ếch và con ruồi, con thì ộp ộp, con thì vo ve không ngừng suốt đêm, chúng kêu đến khô cả họng, nhưng chẳng có ai muốn nghe.

Còn con gà trống, chỉ khi bình minh mới cất lên tiếng gáy của mình, người trong thiên hạ lại nghe tiếng gáy đó mà thức dậy”.

Vậy nên những lời nói tuy ít nhưng đúng thời điểm, chừng mực luôn có trọng lượng hơn là nói nhiều.

1.1 Không nên nói năng tùy tiện

Xem thêm : Tư duy khác biệt của các tỷ phú tưởng vô lý nhưng đảm bảo cho sự giàu có bền vững

Có câu: “Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy”, tạm dịch là một lời nói ra, bốn ngựa đuổi không kịp. Nghĩa là một lời nói ra rồi thì không thể nào rút lại được. Thậm chí, nó còn có sức ảnh hưởng rất lớn, và rất khó lường.

Vậy nên đừng thích nói nhiều mà phải lưu ý nói ít, đủ ý, không nói năng tùy tiện. Điều quan trọng ở đây đó là nói chuyện phải biết lựa chọn thời điểm mà nói. Khi nào lắng nghe, khi nào bắt đầu nói.

Tu dưỡng bản thân chính là cách tạo ra khí chất cho riêng mình, đó mới là người khôn ngoan. Từ đó sẽ hành sự cẩn trọng, không nói năng tùy tiện, thiếu suy nghĩ. Trong khi đó, người lắm lời thường là những người nóng nảy, hấp tấp, bộp chộp, rất dễ gây thù chuốc oán.

Kể cả một lời khen cũng phải thực tế, có gì nói nấy, không nịnh hót. Lời hay ý đẹp là khi nói đúng lúc, đúng chỗ mới có thể phát huy được sức hấp dẫn của riêng nó.

 

Có người so sánh ví von: “Lời nói của bạn nên giống những ngôi sao trên bầu trời đêm, chứ không phải như tiếng pháo đêm giao thừa, chẳng ai thích tiếng động ồn ào suốt đêm”.

Lời cổ nhân dạy: Thiếu những tiếng ồn này gia đình khó mà hạnh phúc
Những tiếng ồn cần có trong nhà sau đây mang lại sinh khí cho gia đình bạn mà bao lâu nay bạn từng nghĩ nó là phiền phức, khó chịu vì không nhận ra tầm quan

1.2 Những trường hợp nào không nên nói?

Việc quản cho tốt cái miệng là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân. Lời nói, không quý ở nhiều, mà quý ở sự tinh tế, thế nên quan trọng nhất đó là biết rằng điều gì nên nói, điều gì không nên nói.

 

Đang bực mình, tâm trạng không vui thì nhất định không nên nói. Những lời nói ra lúc nóng nảy thường là những lời khó nghe, có tính sát thương cao, đến khi bình tâm lại sẽ thường cảm thấy hối hận.

 

Lúc chưa rõ đầu đuôi xuôi ngược thì tốt nhất không đưa ra bình luận kẻo bị người khác cho là hời hợt, nông nổi. Thế nên hãy đợi biết rõ mọi chuyện rồi hãy nói.

Thành thật là điều tốt nhưng thẳng thắn bất chấp hậu quả là điều không nên. Việc này có thể hại người, thế nên cần có sự khéo léo nhất định, không nên nói lời lạnh lùng, không quan tâm tới cảm xúc của người khác.

Tốt hơn hết đừng vội hứa hẹn khi chưa thực hiện được vì nếu không sẽ mất uy tín. Đôi khi lời hứa nói ra trong lúc đang vui nhưng đến khi không có cơ hội thực hiện sẽ khiến người ta thất vọng.

Chuyện xưa kể lại rằng, có hai người bạn cùng đi học ở một trường. Sau khi học xong thành tài, cả hai đều về quê để xây dựng sự nghiệp riêng. Một người nói với người kia “hai năm sau tôi nhất định sẽ đến nhà chào hỏi cha mẹ cậu”, vậy là hai người cùng ấn định một ngày cụ thể.

 

Khi đến ngày hẹn, anh này nói mẹ mình hãy chuẩn bị mâm cơm để đón tiếp bạn đến chơi nhà. Người mẹ tỏ ra ngờ vực: “Lời hứa của hai năm trước, liệu người ta có còn nhớ!”.

Thế nhưng một lúc sau, người bạn kia quả nhiên tới như lời hẹn. Vậy mới thấy người xưa giữ chữ tín trong lời hẹn của mình tới mức nào. 

 

2. Làm gì cũng cần có chừng mực
 

Không chỉ trong lời nói mà trong bất cứ việc gì thì quan trọng nhất đó là sự chừng mực, vừa đủ. Giống như chúng ta hay nói: “Cái gì quá cũng không tốt”.

Thế nên, có thể xem chừng mực là thước đo cho chính mình và cả những người xung quanh. Chừng mực trong ăn uống thì khỏe mạnh, chừng mực trong làm ăn thì tránh tổn thất do lòng tham gây ra, chừng mực trong giao tiếp thì có được hòa khí,…

 

2.1 Giữa người với người cần có chừng mực 

Mối quan hệ giữa người với người rất phức tạp, không phải cứ đối tốt với ai thì họ sẽ tốt lại với ta. Nếu có tình cảm với ai đó quá nhiều cho dù là bạn bè, người thân, vợ/chồng,… sẽ nảy sinh mong muốn người kia phải đáp lại điều tương tự. Đến khi không được lại sinh ra oán giận, hận thù.

Xem thêm : Học Thiền càng sớm càng tốt, hãy đào giếng trước khi chết khát!

Thế nên dù là vợ chồng thì cũng phải “tương kính như tân”. Dù sống chung một nhà nhưng cũng cần giữ ý tứ, chừng mực, trật tự trên dưới trong gia đình. Không cần phải khi nào cũng có nhau, chỉ cần chừng mực và vừa phải kẻo làm nhau ngột ngạt, khó chịu. Đôi khi quan tâm thái quá lại có cảm giác bị quản thúc.

Sự hòa hợp giữa vợ chồng là ở cách duy trì mối quan hệ âm thầm, lặng lẽ như kiến tha lâu cũng đầy tổ chứ không phải nóng bỏng, cuồng nhiệt. Cả hai tôn trọng cuộc sống của nhau để vừa có nhau lại vừa có không gian riêng thì ngôi nhà mới trở thành bến đỗ bình yên cho hai ngườ.

Tương tự như thế, nếu anh em trong gia đình, nếu đòi hỏi nhau phải quan tâm, phải có trách nhiệm thì chẳng khác nào sợi dây siết chặt người khác, khiến họ cảm thấy bức bối, khó chịu. Thế mới có câu “xa thương, gần thường” hay “xa thơm, gần thối”.

Nếu gần nhau quá, tưởng là thân thiết nhưng lúc đó chỉ tâp trung vào những khác biệt, khuyết điểm của nhau mà quên mất những ưu điểm trước đó của họ. Cuối cùng lại có cảm giác xem thường mà nếu chỉ xem thường nhau thì rất khó có thể duy trì một mối quan hệ lâu bền.

Cổ nhân có câu: “Càng nồng thì lại càng phai, thoang thoảng hoa nhài mới xài được lâu”. Vậy nên tình cảm chỉ cần “thoang thoảng” thì mới lâu bền. 
 

2.2 Chớ ép người ta tới đường cùng